دومین دوره غیر حضوری ضیافت اندیشه با عنوان "تعلیم و تربیت سطح 3 " در سامانه یادگیری دانشگاه فرهنگیان گیلان

دومین دوره غیر حضوری ضیافت اندیشه با عنوان "تعلیم و تربیت سطح 3 "با محوریت شیوه های مهارتی ارتباط با نسل جوان دانشجو در انتقال مسائل تربیت اسلامی در فضای مجازی "در سامانه یادگیری دانشگاه فرهنگیان گیلان با حضور مدرس دوره جناب آقای دکتر عبدالعظیم کریمی (عضو هیات علمی پژوهشگاه تعلیم و تربیت )، اساتید هیات علمی(دانشگاه آزاد و فرهنگیان کشور)، مسئول محترم دفتر نهاد مقام معظم رهبری، رییس پردیس بنت الهدی صدر گیلان و مدیریت امور پردیس های دانشگاه فرهنگیان استان گیلان از شنبه 2/5/1400 لغایت سه شنبه 5/5/1400در سامانه یادگیری دانشگاه فرهنگیان گیلان برگزار گردید.

افتتاحیه دوره در روز شنبه 2/5/1400 ساعت 17 پس از تلاوت آیاتی از کلام الله مجید و سرود ملی با سخنرانی سرکار خانم دکتر پری مو سی پور میاندهی دبیر هم اندیشی اساتید دانشگاه فرهنگیان گیلان شروع شد ایشان ضمن خیرمقدم به شرکت کنندگان و تشکر از جناب آقای دکتر عبدالعظیم کریمی که مدرسی این دوره رابه عهده گرفتند.
درموردرزومه آقای دکترکریمی اینگونه عنوان نمودند: آقای دکتر عبدالعظیم کریمی دارای دکترای روانشناسی وعضوهیات علمی پژوهشگاه تعلیم وتربیت ودانشیاردانشگاه می باشند.

ایشان دارای 44 عنوان کتاب تالیفی، 105 مقاله و36 مورد طرح های ملی و بین المللی است همچنین ادامه دادند که آقای دکتر چند جلد از کتابهای تالیفی خود را به دانشگاه فرهنگیان هدیه نمودند که عبارتند از: در ستایش تربیت نکردن، راهبردها و روش های سلبی در آموزش، نماز و مدرسه، اندیشه های وارونه از فرزانگان دیوانه، نماز و خانواده، زندگی معنوی به سبک مثنوی، تربیت طربناک، همزیستی با کرونا (نگاهی متفاوت به زندگی پسا کرونا کلید های مدیریت زندگی. (توسط دبیر جلسه سرکار خانم دکتر پری مو سی پور میاندهی به صورت یک فایل پاور پوینت برای اساتید شرکت کننده نمایش داده شد). همچنین از مدیریت استانی جهت هماهنگی مسائل مالی دوره واز حضور و شرکت اساتید تشکر نمودند.

در ادامه حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای دکترسید احمدعاملی مسئول دفتر نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه فرهنگیان گیلان ضمن عرض سلام و ادب خدمت اساتید گرامی و تبریک اعیاد قربان و غدیروتشکر و قدردانی از مدیریت استانی دانشگاه جناب اقای دکتر صفری وسرپرست پردیس بنت الهدی صدر گیلان سرکار خانم دکتر ثاقبی.
همچنین تقدیر و تشکر از حضور استاد مدعو جناب اقای دکتر کریمی و حضور اساتید گرانقدرعنوان نمودند : با توجه به اهمیت موضوع فضای مجازی اهمیت تعلیم تربیت در این فضا این دوره برگزار گردید و ادامه دادند: در فضای مجازی با مخاطبی سرکار داریم که به صورت حضوری نیست. اگر فضا حضوری بود مهمترین راه تاثیر الگوهای رفتاری بود اما در فضای مجازی شیوه های مهارتی مخاطب متفاوت است که می تواند مطالب ارزشمند مخاطب را جذب نماید. در ادامه از تالیفاتی که توسط آقای دکتر به دانشگاه هدیه داده شد تشکر و قدردانی نمودند و عنوان کردند این هدیه در کتابخانه نهاد قرار گرفته و به اساتید محترم جهت مطالعه امانت داده خواهد شد.

ایشان در ادامه از دبیر محترم هم اندیشی سرکار خانم دکتر پری موسی پورمیاندهی که با پیگیری‌های بسیار خوبشان، موفق شدیم تا این دوره از دانش افزایی رو به صورت مجازی در خدمت اساتید گرانقدر باشیم تشکر نمودندو ادامه دادند :  امیدوارم که همه ما از مطالب بسیار خوبی که جناب آقای دکتر کریمی بیان می‌کنند بهره وافی و کافی را ببریم.

در ادامه جناب آقای دکتر ابراهیم صفری مدیریت محترم استانی دانشگاه فرهنگیان گیلان نیز ضمن عرض خیر مقدم خدمت اساتید محترم و مهمان ارجمند تشکر از مسئول محترم دفتر نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه فرهنگیان و دبیر هم اندیشی دانشگاه فرهنگیان استان گیلان و جناب آقای دکتر عبدالعظیم کریمی مدرس دوره خاطر نشان کردند که جهت برگزاری دوره های دانش افزایی در دانشگاه آماده هر گونه همکاری جهت برگزاری این دوره ها هستند. در ادامه سرکار خانم دکتر کرامه ثاقبی سعیدی مدیریت محترم پردیس بنت الهدی صدر گیلان نیزضمن تشکر از مسئول محترم دفتر نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه فرهنگیان گیلان، دبیر هم اندیشی دانشگاه فرهنگیان استان گیلان و مدیرت محترم استانی که هماهنگی لازم ر ا جهت برگزاری دوره انجام دادندو از آقای دکتر عبدالعظیم کریمی هم جهت قبول زحمت به عنوان استاد این دوره تشکر و قدردانی نمودند. پس از پایان مراسم افتتاحیه جناب آقای دکتر عبدالعظیم کریمی ضمن تشکر از مسئولین جهت دعوت ایشان به عنوان مدرس دوره عنوان نمودند :  در این دوره به بررسی چالشهایی که در دوران کرونا درآموزش در فضای مجازی ایجاد شده خواهیم پرداخت و بررسی بر اساس سوالات مطرح شده اساتید خواهد بود. ادامه دادند این سوالات عبارتند از:  مهمترین معضلات فضای مجازی در تدریس به دانشجویان مخصوصا دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان چیست؟ -شیوه های ارتباط اثرگذار و مستمر با نسل جوان کدام است؟

و به چه میزان میتوان به آثارش مطمئن بود؟ -ارائه شیوه های کاربردی، خصوصا با جوانانی که مشکل اعتقادی دارند -روش های برخورد صحیح با جوانان هنگام استفاده نادرست از فضای مجازی -شرایط و عوامل ارتباط موثر در فرایند تعلیم و تربیت سپس اهداف این دوره را اینگونه بیان گردند:  -آشنایی با اصول، مراحل و شیوه های ارتباط مؤثر با مخاطبان جوان -شناخت عوامل و شرایط برقراری ارتباط موثر و درک متقابل -آشنایی با مهم ترین نیاز ها و چالش های ارتباطی نسلها -چگونگی در آمیختن دانش و منش و آداب و ادب در ارتباط استاد و دانشجو -چگونگی تقویت انگیزه پیشرفت و موفقیت، امید و نشاط، خودباوری واعتماد به نفس، و دیانت و سیاست در جوانان (با توجه به بیانیه گام دوم) -گاهی از دیدگاهها و روشهای آسیب زای حاکم بر جوانان و تحلیل عوامل بازدارنده در فرآیند ارتباط میان استاد و دانشجو -آسیب شناسی و بازنمایی آثار پنهان Hidden effectsفضای فرهنگی وتربیتی موجود -چگونگی اصلاح و تحول در انگاره های حاکم برای برقراری ارتباط موثر بامخاطبان جوان سپس منابع استفاده شده در این دوره را عنوان نمودند و در مورد هر منبع توضیحات کامل ارایه دادند در پایان پرسش و پاسخ همراه اساتیدشرکت کننده در دوره انجام شد.

دکتر عبدالعظیم کریمی در روز دوم به بررسی ارتباط موثر پرداختند و ادامه دادند:  محورهای ارتباط موثرعبارتند از:  مخاطب شناسی، نیازشناسی، روش شناسی، موقعیت شناسی، زمان شناسی، پیامدشناسی و ضمن توضیح انواع مخاطبان این سوال را مطرح نمودند که ارتباط موثر چه جیز نیست؟ و بین اساتید پاسخ هایی را دریافت نمودندو ادامه دادند: ارتباط موثرکنش گذاری" نیست بلکه "کنش یاری" است. علم و فن نیست! بلکه هنر و درایت است!تغییر دادن نیست! بلکه تایید کردن است. سازش دادن نیست! بلکه سازگار کردن است. نصیحت کردن نیست! بلکه الهام بخشیدن است. آموزش دادن نیست! بلکه پرورش دادن است. دخالت کردن نیست! بلکه واگذار کردن است. همچنین ایشان از دیدگاههای مختلف یادگیری را تعریف نمودند و عنوان نمودند که ارتباط موقعی اثر دارد که شما قصد نکنید که اثر بگذاریدو مخاطب هم فکر نکند که اثر می پذیرد. البته با مثالهای مختلف این موضوع را توضیح دادند.

در پایان جلسه هم پرسش و پاسخ انجام گرفت. در روز سوم دکتر کریمی به بررسی فضای مجازی از بعد تدریس پرداختند و ادامه دادند: در فضای مجازی آیا شناور هستیم یا شناگر؟ دراصل آیا ما فضای مجازی را مدیریت می کنیم یا فضای مجازی ما را مدیریت می نماید؟ شناگری هدفمند در اقیانوس اطلاعات، راز موفقیت است. اغلب افراد در فضای مجازی و اینترنت، فقط دست وپا می زنند؛ ولی گروهی هم هستند که می دانند چگونه از این اقیانوس، مروارید صید کنند.
اغلب ما روزانه ساعت ها در اینترنت گشت وگذار می کنیم؛اما آیا می توانیم در این گشت وگذارها مسیر و جهت و هدف خود را مراقبت کنیم؟ تغییر در الگوهای آموزشی، مدارس و دانشگاهها را به اجرای آموزش از راه دور و یادگیری آنلاین، آموزش الکترونیکی، انعطاف پذیری در یادگیری، و دوره های آنلاین گسترده مجبور کرد. در ادامه عنوان کردند ما تسخیرشدگان یا تصرف کنندگان فضای مجازی هستیم ادامه دادند:  داستایوفسکی رمانی نوشته به نام «تسخیرشدگان»، در این رمان کسانی تسخیر می شوند که دیگر از خود اراده ای ندارند یا رها شده یا مقهورجریانی شده اند. تسخیرشدگان یعنی کسانی که مقهور جریانات زمان هستند اینهاناخودآگاه تحت تأثیر افکار حاکم قرار می گیرند. بنابراین انسانی که خود را انتخاب کرده باشد دیگر تسخیر و مقهورجریانات لحظه به لحظه نمی شود.

در ادامه تاثیر فضای مجازی را از طریق تصاویر توضیح دادند و با بیان پرسش های متعدد همچون فضای مجازی زمینه ساز آزادی و خلاقیت انسان معاصر یا تسخیر و تصاحب او؟ فضای مجازی ایجاد کننده غفلت و جهل مرکب یا فزاینده هوشیاری و معرفت؟ کابران فضای مجازی به مثابه بازیگر یا تماشاگر، شناگر یا شناور برساخته ابزار یا سازنده ابزار؟ تمکین کننده به هنجارها و عادات یا خلق کننده هنجار و معیار؟ کنترل کننده و مدیریت کننده فضا یا به اسارت در آمدن در آن ؟ با این سوالات با پاسخ های اساتید دوسویه بودن فضای مجازی را توضیح دادند. در ادامه به توصیف و تبییین شرایط حاضر در فضای مجازی پرداختند و ادامه دادند:  در شرایط حاضر، با توجه به درگیر شدن جامعه به بحران کرونا، تحولات بنیادین و ناخواسته در فضای ارتباطی و آموزشی و تربیتی خانه و مدرسه و دانشگاه ایجاد شده است.

شاگردان، فضایی نامرئی و مجازی و جامعه پنهانی را که از چشم ما پنهان است، برای خوددارند و بی انکه بدانند و بخواهند از آن تاثیر می پذیرند. پلتفرم ها و یا سکوهای سایبری به عنوان بسترهای جدید آموزشی و تربیتی، فضایی را فراهم می آورند همه مولفه های آموزشی ( منابع، روشها، تجهزات و کتابهای درسی و خدمات آموزشی ) به تناسب فضای مجازی بازآرایی می شوند. در این شرایط الگوها و روشهای یادگیری معکوس Flipped Learningدر قالب نظریه سازاگرایی Constructivismجانی تازه بخود می گیرند و محور کار قرار می گیرند و ادامه دادند ما سه انقلاب علمی در جهان داشتیم عصرکشاورزی، عصر صنعتی، عصر اطلاعات و دانش و معتقد بودن یک انقلاب چهارم داریم عصر سایبراست در اصل انقلاب علمی چهارم می باشد که همین دوران کرونا است و عنوان نمودند آثار مثبت کرونا را در 50 سال آینده خواهیم دید و ادامه دادند که در دوران کرونا یک جاگردانی عظیم در سبک زندگی و تعلیم و تربیت بوجود آمده است که به دنبال خود: گذار از فردگرایی به جمع گرایی. گذار از ترس فردی به ترس جمعی. گذار از دغدغه فردی به دغدغه جمعی.

گذار از غرور قدرت به ضعف و ناتوانی (سردرگمی ). گذار از نگرش مادی گرایانه به نگرش معنویت گرایانه. گذار از فراموشی مرگ به نزدیکی مرگ و مرگ آگاهی. گذار از احساس امنیت کاذب به احساس ناامنی هوشمندانه. گذار از زیست غافلانه به زیست آگاهانه. گذر از آلوده سازی به آلوده زدایی. در این دوره، تلاش می شود ضمن بازجست مواهب و مصائب ناشی از ظهور کرونا ویروس در "زیست جهان" بشر کنونی، "مواجهه ایمانی" و آنتولوژیک ( وجودشناسانه) و روانشناختی با بحران های روانی و اجتماعی بر اساس آموزه های دینی و عرفانی به نمایش گذاشته شود و سپس راهکارها و رهیافت های متضاد در چگونگی تبدیل موانع و مصائب، به عوامل ومواهب رشد معرفی شود.

آنگونه که مولوی می نگرد و می گوید: خوش تر از این سم ندیدم شربتی زین مرض خوش تر نباشد صحتی!شاید بتوان گفت ابتلای بشر به بحران جهانی کرونا ویروس، زمینه ایی فراهم آورده است که آدمی در ذخایر وجودی خویش برای مواجهه ایمانی با این "ابر رویداد فراگیر" به غواصی عمیق در کشف ابعاد نامکشوف خود بپردازد و از لایه های پنهان آن صید گوهرهای وجودخویش کند.

در ادامه بحث به فرصت های فضای مجازی(فروپاشی عادات پیشین و زایش نگاهی دیگر به زندگی)پرداختند و ادامه دادند:  آ لبر کامو در کتاب طاعون گفته بود : زندگی مردم قبل از شیوع فراگیر طاعون به طرز وحشتناکی آرام و عادی بودو هیچ کس حواسش به زندگی نبود تا اینکه طاعون همه ر ابیدار کرد!"!ظهور ویروس کرونا با همه فراز و نشیب ها در رفتار های پیچیده اش، با صلابت و قدرت غیرقابل محاسبه، بشر را مجبور کرده است تا بساط زندگی عادی خود را از این جایگاه غفلت زا را جمع کرده و از نو بساطی دیگر به سبکی دیگر رقم زند.

این بیداری دردناک همان "یوم الفصل بیمناک" و یوم الخروج خوفناک است که ما را ازآنچه بودیم به سوی آنچه باید باشیم جدا می کند تا خود و جهان هستی را به طرزی دگرسان بنگریم و سبکی دگر سان در زندگ خویش آغاز کنیم. در اصل آموزش مجازی فضایی برای یادگیری باز و آزاد و خودانگیخته بوجود آورده است. در این شرایط که آموزش مجازی حاکم شده است ناگزیر یک پارادیم شیفت از یاددهی به یادگیری Teaching –Learning و یادگیری به یاد دهی Learning -Teaching رخ می دهد که تمامی اهرم های کنترل و نظارت و مدیریت را از بیرون به درون، از ساختار به فرایندو از بالا به پایین و از مرئی به نامرئی تغییر جهت می دهداین فرصت و زمینه ایی مناسب برای تعلیم و تربیت باز و آزاد و مدارس بدون دیوار و بدون کیف خواهد بود که از طریق انواع بستر ها و پلتفرم های مجازی محقق می شود.

پلتفرم ها و بستر های مجازی در تعامل با "درون دادها "و" فرایندها" و "برون دادها" گسترش می یابند و سازوکارهای نوینی را در فرایند یاددهی- یادگیری پدید می آورنددر این بستر جدید ظرفیت ها وقابلیت ها به تناسب میزان سازگاری ( و نه سازش) توسعه می یابد تا هر کس به اندازه توان و مهارت سازگاری، خود را توسعه بخشد. حال چگونه می توان دانش آموزان و دانشجویان را بدون مدیریت، مدیریت کنیم و خود نظارتی را در بین فراگیران ایجاد نماییم. دانشجو با خود نظارتی دیگر تقلب نخواهد نمود و کرونا ویروس این ظرفیت را ایجاد نموده است و از این فرصت باید استفاده نمود. خود نظارتی را باید افزایش داد.

دکتر کریمی در آخرین روز دوره ضیافت اندیشه (تعلیم و تربیت سطح3) اینگونه بیان کردند که کرونا هم یک نعمتی است درسی که به ما می دهد به رشد برسیم. حالا که این ویروس منحوس آمده ما به عنوان یک عاملیت و فاعلیت مداخله نموده به نفع توسعه خود، رشد دهیم. قدرت یک معلم در ضعف است "روبر برسون "می گوید:  سینما هنر نمایش هیچ است یعنی میدان می دهیم تا تماشاگران صحنه های حذف شده را خلق کنند. معلمی که کاری می کند دانشجو همه کاره باشد آن معلم خیلی قوی است اما اگر خودش همه کار را انجام دهد بسیار ضعیف است.

قدرت آموزش در ضعف آن است. معلم حقیقی کسی است که روز به روز حضور خود را در کلاس بی نیاز نماید. چون ما قوی نیستیم، همه کاره هستی. م چهارنوع معلم داریم : معلم ضعیف، متوسط، قوی و عالی. معلمی که همش در کلاس حرف می زند و همه چیز را خودش می گویدبسیار ضعیف است سپس توضیحاتی در مورد انوع معلمان بر اساس تدریس دادند. در ادامه یک تعریف از تعلیم و تربیت عنوان نمودند که:  انسان در کنش و واکنش خود با جهان هستی و در راستای سازگار ی و سازمان دهی خود با موقعیت جدید، کنجکاوانه می کاود، مشتاقانه می آزماید، و ماهرانه عمل می کند و سپس انگاره(پارادایم) کنش و واکنش خود را در تعامل با واقعیت(درون سازی و برون سازی) بهبود می بخشدتا به فراتر از آنچه هست ایمان بیاوردو بهتر و زیباتر زندگی کند و عنوان نمودند این تعریف کاملترین تعریف می باشد اما ما متاسفانه کنجکاوانه نمی کاویم کودک این کار می کند ما به صورت سود انگارانه نگاه میکیم. ما مشتاقانه نمی آزمایم ما مچگیرانه می آزماییم.

در کل ایراداتی بر تعاریف تعلیم و تربیت موجود در اسناد بالا دستی وارد آوردند که این اسناد به جای اینکه بستر سازی نمایند بر اساس ذهنیت خودتعاریفی را در انجا گنجانده اند و ادامه دادند :  ما در تعلیم و تربیت حق نداریم زمینه سازی و بستر سازی کنیم ما باید استعداد یابی کنیم. معلمی قوی است که حاشیه صحبت کند. خواجه عبدالله انصاری می گوید: عبارات عقیم می کند و اشارات حکیم یعنی هر چقدر معلم کوتاه و خلاصه صحبت کند قوی است در پایان جلسه این را عنوان نمودند که هنر این است که ما به گونه ای تدریس کنیم که در غیاب ما و همه نظارت های پادگانی و فیزیکی دانشجوبه یک "خود نظارتی" مقتدرانه، متعهدانه، خالصانه و صمیمانه برسد.

در ادامه آخرین روز دوره حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای دکترسید احمدعاملی مسئول دفتر نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه فرهنگیان گیلان اینگونه شروع نمودند:  بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین والعاقبه للمتقین. ضمن عرض سلام و ادب خدمت همه اساتید گرانقدر تشکر نمودند و از دکتر کریمی هم جهت ارایه مطالب ارزشمند ایشان تشکر نمودند. ضمن تبریک عید سعید غدیر خم از ریاست محترم امور پردیسها هم جهت همراهی قدردانی نمودند.

در پایان از همه تقدیر و تشکر نموده و برای همه آرزوی موفقیت روزافزون داشتند. در برنامه اختتامیه سرکار خانم دکتر پری مو سی پور میاندهی ضمن تشکر از جناب آقای دکتر عبدالعظیم کریمی از اساتید محترم جهت همراهی وشرکت در این دوره تشکر نمودند و همچنین ضمن تبریک عید سعید غدیر خم کلیپی در این زمینه آماده کرده بودند برای اساتید به نمایش گذاشتند. در پایان دبیر هم اندیشی با صلواتی بر محمد آل محمد ختم دوره را اعلام نمودند.

کلمات کلیدی

تصاویر